Black Friday, ή αλλιώς: μέγιστο κέρδος με ελάχιστο κόστος

 

  • Λίγα λόγια για την «Μαύρη Παρασκευή».

Η Μαύρη Παρασκευή (Black Friday) είναι ένα καταναλωτικό «έθιμο» που προέρχεται απ’ τις Η.Π.Α. Θωρείται ως η εναρκτήρια μέρα της καταναλωτικής εορτής των Χριστουγέννων (η θρησκευτική εορτή είναι στις 25/12).

Χρονικά. έπεται της «Ημέρας των Ευχαριστιών» (Thanksgiving day) η οποία θεωρείται αργία για τους Αμερικάνους. Απ’ το έτος 2005 και μετά η συγκεκριμένη μέρα του χρόνου είναι η πιο προσοδοφόρα για τα καταστήματα και κατέχει το ρεκόρ κατανάλωσης καθώς οι καταναλωτές μπορούν να προμηθευτούν προϊόντα με έκπτωση της τάξεως του 50% έως και 80%. Εκτός Αμερικής, άλλες χώρες που έχουν υιοθετήσει αυτό τον θεσμό είναι ο Καναδάς, η Γερμανία, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο, η Αυστραλία, ακόμη και κράτη όπως η Πολωνία, η Ουκρανία και η Ελλάδα, η Νότιος Αφρική και κράτη της Μέσης Ανατολής. Πρόκειται λοιπόν για έναν παγκόσμιο πλέον καπιταλιστικό θεσμό και όχι απλά μια «αμερικανιά» όπως ακούμε με διαφορετική επιτυχία βεβαίως ανά χώρα και έτος.

Στις ΗΠΑ, όπου το φαινόμενο της ΜΠ λαμβάνει χώρα τα περισσότερα χρόνια, προς το παρόν έχουν σημειωθεί 7 επιβεβαιωμένοι θάνατοι -εργαζόμενων και καταναλωτών- καθώς και 98 περιστατικά σοβαρών τραυματισμών. Στον Ελλαδικό χώρο ο θεσμός αυτός θα επαναληφθεί φέτος για 3η χρονιά χωρίς ωστόσο να έχουν σημειωθεί παρόμοια περιστατικά με τις ΗΠΑ.

  • Η νοοτροπία.

Σαν σύλληψη λοιπόν μπορεί να μοιάζει «λογική». Τελειώνει ένας επιχειρηματικός κύκλος, αποσύρονται παλαιά προϊόντα και πωλούνται σε χαμηλότερη τιμή για να μη μείνουν απούλητα. Οι καταναλωτές «κερδίζουν και αυτοί» καθώς αγοράζουν προϊόντα σε τιμή κατά πολύ χαμηλότερη της τιμής πώλησης. Βέβαια θα αναρωτηθεί κανείς γιατί να μην είναι μόνιμες αυτές οι χαμηλές τιμές αλλά αυτό το ερώτημα ανοίγει μία ακόμα μεγαλύτερη συζήτηση.

Η ανυπέρβλητη προβολή του συγκεκριμένου καταναλωτικού θεσμού από τα μέσα ενημέρωσης, από γιγαντοαφίσες, μηνύματα σε newsletter και viber, στο facebook και σε κάθε λογής μέσο κοινωνικής δικτύωσης ουσιαστικά δίνει έναν χαρακτήρα επείγοντος και η συμμετοχή σε αυτό το συμβάν κρίνεται πλέονν αυτονόητη! Υπόσχεται σίγουρα παραπάνω από αυτό που μπορεί να δώσει. Και οι μεταφυσικές καταναλωτικές του υποσχετικές κρύβουν επιμελώς την πολύ υλική πραγματικότητα του τρόπου παραγωγής που δημιουργεί καταναλωτικά πρότυπα, αξίες κι συμπεριφορές όπως αυτή της Black Friday.

  • Η ωμή πραγματικότητα πίσω απ’ τη «γιορτή».

Σε κάθε πτυχή της ζωής μας οποιοδήποτε αγαθό ή υπηρεσία μας παρέχεται, αποτελεί προϊόν/παράγωγο της εργασίας κάποιου ατόμου. Έτσι και η εξυπηρέτηση των καταναλωτών παρέχεται από κάποιους εργαζόμενους (κακοπληρωμένους μάλιστα).

Θα επικεντρωθούμε στην Ελλάδα στο εξής αν και οι συνέπειες για τους εργαζόμενους στις ΗΠΑ έχουν τρομακτικό ενδιαφέρον (ουσιαστικά απ’ τις επτά Αυγούστου του 2017 συζητείται η κατάργηση της αργίας της «Ημέρας των Ευχαριστιών» και γενικώς τα ωράρια γίνονται ελαστικότερα με όποιο κόστος επιφέρει στην υγεία των εργαζομένων αυτό).

Στην Ελλάδα, όπου ο κατώτατος μισθός (για 8ωρη/πενθήμερη εργασία) είναι στα 430 ευρώ, ο εργαζόμενος καλείται να καλύψει τις ανάγκες ενός καταστήματος που θα υποδεχτεί χιλιάδες καταναλωτές.  

Συγκεκριμένα, σε πολλές αλυσίδες οι εργαζόμενοι καλούνται να δουλέψουν  11 ή/και 13 ώρες την ημέρα απ’ τις 8πμ έως τη λήξη του ωραρίου. Σημειώνουμε εδώ ότι η εκάστοτε εργοδοσία σε μεγάλες αλυσίδες σκοπίμως δεν φροντίζει να στελεχώσει κατάλληλα τα καταστήματα έτσι ώστε η ήδη δυσβάσταχτη (για τον εργαζόμενο) αναλογία εργαζόμενου που εξυπηρετεί και καταναλωτή που εξυπηρετείται να παραμένει σε ασφαλή επίπεδα.

Με απλά λόγια οι ίδιοι εργαζόμενοι αναμένεται να εξυπηρετήσουν έναν κατά πολύ μεγαλύτερο του καθημερινού αριθμό καταναλωτών. Συνεπώς είναι έκδηλο ότι το βάρος πέφτει για άλλη μια φορά στους εργαζόμενους προκειμένου οι εργοδότες να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα γι’ αυτούς υπερ-κέρδη.

  • Μοναδική «ευκαιρία» ή περαιτέρω αποδοχή της παρακμής;

Μία άκρως ενδιαφέρουσα (πλην απλουστευτική) φράση η οποία μας αφορά εδώ είναι η εξής: «Όταν κάτι σου παρέχεται δωρεάν, εσύ ο ίδιος είσαι το εμπόρευμα». Παραφράζοντας, αυτό που σε καλεί να κάνεις το Black Friday είναι να απαντήσεις: «Τι είσαι διατεθειμένος να κάνεις για ν’ αποκτήσεις κάτι που θέλεις;» Εδώ πρέπει να αναρωτηθούμε αν αξίζει να θυσιάσει κανείς την αξιοπρέπειά του, τον χρόνο του και εν τέλει την ακεραιότητα των συνανθρώπων του για ν’ αποκτήσει ένα υλικό αγαθό σε απλά χαμηλότερη τιμή. Να αναρωτηθούμε αν η ελαστικότητα των ωραρίων ίσως επεκταθεί σε όλα τα επαγγέλματα. Να αναρωτηθούμε αν η εντατικοποίηση και η υπερεργασία νομιμοποιείται ηθικά και πρακτικά.

Γιατί στην τελική αν αγοράζεις την ημέρα της Μαύρης Παρασκευής, ετοιμάσου να δουλέψεις σε συνθήκες Μαύρης Παρασκευής.

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+