Σύντομες παρατηρήσεις για το δημοψήφισμα στην Τουρκία


1
.Βασικό στοιχείο της κάθε παγκόσμιας κρίσης του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής είναι η αδυναμία που δημιουργεί στα εθνικά κεφάλαια και στα έθνη-κράτη τους ως προς την αναπαραγωγή και την επέκταση του κεφαλαίου.

Τα επιμέρους κεφάλαια έχουν την ανάγκη να επεκταθούν καταστροφικά ως προς τους εσωτερικούς και εξωτερικούς ανταγωνιστές τους για να μπορέσουν να επιβιώσουν.

Συνεπώς, η αναγκαιότητα – ποσοτικής και ποιοτικής – αύξησης της ταξικής εκμετάλλευσης που ανακύπτει, δρομολογείται σε ένα πλαίσιο ενδοαστικών συγκρούσεων, οι οποίες εντείνονται με τη συνέχιση της υφεσιακής κατάστασης και την αποτυχία κάθε νέου μίγματος ανάκαμψης.

Αυτό είναι το γενικό πλαίσιο στο οποίο τέθηκαν τα ερωτήματα που είχε και έχει να αντιμετωπίσει η τουρκική αστική τάξη.

2.Στις 15 Ιούλη 2016 η διάσπαση και οι αντιπαραθετικές στρατηγικές στο εσωτερικό της εκφράστηκαν στο πραξικόπημα ενάντια στην κυβέρνηση Ερντογάν (ΑΚΡ) και τον κρατικό μηχανισμό που πλαισίωνε αυτή την κυβέρνηση. Τελικώς, το πραξικόπημα απωθήθηκε χάρη σε ένα συνδυασμό ανακατατάξεων και συγκρότησης νέων μπλοκ εντός της άρχουσας τάξης και λόγω της παροδικής δυνατότητας του κυβερνώντος κόμματος να κινητοποιηθεί μερίδα των μαζών πέρα από τη βάση του ενάντια στους πραξικοπηματίες.

3. Η συμμαχία μεταξύ ΑΚΡ, CHP (ρεπουμπλικανικό λαϊκό κόμμα) και MHP (κόμμα εθνικιστικού κινήματος) ενάντια στο πραξικόπημα στηρίχτηκε εξαρχής στην επιθετικότητα του τουρκικού κράτους ενάντια στην κουρδική αντίσταση στα ΝΑ της χώρας και τη βόρεια Συρία. Σε ευρύτερο επίπεδο, αναδεικνύεται μια στροφή σε πιο παρεμβατικές-επεκτατικές τακτικές στη Μέση Ανατολή και μεγαλύτερη ευελιξία διπλωματικών μοντέλων σε σχέση με το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ.

Ταυτόχρονα, το ΑΚΡ προχώρησε με την ευρεία καταστολή εναντίον του κινήματος, την εκκαθάριση της γραφειοκρατίας και του στρατού από αντίπαλες πολιτικές ομαδοποιήσεις και την αντικατάσταση τους με το προσωπικό της νέας συμμαχίας.

4. Ο δομικός χαρακτήρας του μπλοκ, δηλαδή η μερική ανακατανομή των θέσεων πολιτικής-οικονομικής μεταξύ τριών κομμάτων τα οποία παρά την (προσωρινή) τους συμφωνία εκπροσωπούν αντικρουόμενα καπιταλιστικά συμφέροντα – εν καιρώ κρίσης μάλιστα – είναι και ο θεμελιώδης λόγος που δεν επιτρέπει τη σταθεροποίηση της συμμαχίας.

Κι όπου δεν υπάρχει ενιαίο αστικό συμφέρον, η γενική αναπαραγωγή του κεφαλαίου ως έθνος-κράτος επιτάσσει τη διατύπωση του γενικού συμφέροντος ως τέτοιο. Η μερίδα του κεφαλαίου που εκφράζει το ΑΚΡ με επικεφαλής τον Ερντογάν μη μπορώντας να ενοποιήσει μέσω της ανακατομής το αστικό μπλοκ χωρίς να οδηγηθεί στην απώλεια της δικής του ισχύος είναι αναγκασμένο να χρησιμοποιήσει θεσμικά-συγκεντρωτικά μέσα.

5. Ως εκ τούτου, το δημοψήφισμα της 16ης Απρίλη 2017 και η αύξηση των εξουσιών, της θητείας και του ρόλου του προεδρικού αξιώματος δεν προκύπτει ως έκφραση μιας «σουλτανικής παντοδυναμίας» που θα παγιώσουν την προσωπική εξουσία του Ερντογάν αλλά ως αδυνατότητα να υπάρξουν έστω οι στοιχειώδεις παράγοντες που θα επέτρεπαν μια τέτοια κατάσταση.

Η αδυνατότητα της σταθεροποίησης αναδεικνύεται και στη στάση των συμμάχων του ΑΚΡ καθώς προχωρά η καμπάνια. Αφενός, το κλίμα της σίγουρης νίκης έχει χαθεί απο τα κυρίαρχα αστικά επιτελεία και ΜΜΕ με τη διαφορά μεταξύ του «Ναί» και του «Όχι» να κινείται στα όρια των στατιστικών αποκλίσεων.

Αφετέρου, η κατανόηση πως η γενική επιβίωση του τουρκικού κεφαλαίου απαιτεί την ειδική υποταγή κομματιών του στον κύκλο του ΑΚΡ δημιουργεί αποσχιστικές τάσεις στην «εθνική και πατριωτική» συμμαχία του Ερντογάν. Σχεδόν το 50% της βάσης των MHP και CHP δηλώνουν πως αμφιταλαντεύονται μεταξύ των δύο επιλογών, ενώ οι ηγεσίες των κομμάτων προσπαθούν να αποστασιοποιηθούν απο την καμπάνια του «Ναι».

6. Η αντιπαράθεση μεταξύ γενικού και ειδικού καπιταλιστικού συμφέροντος σε συνθήκες κρίσης και οξυμένων ενδοιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών τροφοδοτεί την πολυδιάσπαση, τις πραξικοπηματικές ενέργειες, τις συχνές αλλαγές κομματικής ταυτότητας των Τούρκων αστών.

Οποιαδήποτε προσπάθεια να αποδοθεί η κίνηση αυτή σε πολιτιστικά-εθνικά χαρακτηριστικά των «Τούρκων» ή να φιλτραριστεί μέσα απο μια θρησκευτική διαμάχη μεταξύ ισλαμιστών και σεκουλαριστών αποτελεί είτε κοινωνιολογική οριενταλιστική αστοχία είτε σκόπιμη συγκάλυψη του ταξικού περιεχομένου των γεγονότων με στόχο τον αποπροσανατολισμό και την κατεύθυνση των πολιτικών συμπερασμάτων για τους από κάτω σε μια ταύτιση της τούρκικης εργατικής τάξης με τον Ερντογάν και επομένως να ενισχυθεί ο εθνικισμός, ο μιλιταρισμός, η πρόσδεση των ντόπιων εργατών στο πολεμικό άρμα των ντόπιων αστών.

7. Η καμπάνια του «Όχι» είναι πολιτικά ετερόκλητη. Έχει στη διάθεσή της πολύ λιγότερους πόρους και πρόσβαση στα ΜΜΕ, βρίσκεται αντιμέτωπη με την πολιτική στοχοποίηση της ως «αντιπατριώτες» και «φιλοτρομοκράτες» με απόρροια την σωματική στοχοποίησή της από τις παρα-κομματικές συμμορίες του ΑΚΡ.

Τα τμήματα των CHP και ΜΗΡ που εναντιώνονται στο Ερντογάν στη βάση μιας ρητορείας περί καπηλείας της πατρίδας από τον Ερντογάν καταλήγουν να ενδυναμώνουν τη δυνατότητα άσκησης καταστολής απο το ΑΚΡ με τα αιτήματα τους για «πραγματικό και αποφασιστικό ξεκαθάρισμα του κούρδικου ζητήματος».

Οι φιλελεύθερες πτέρυγες της αντιπολίτευσης εστιάζουν σε νομικίστικα επιχείρηματα που κλαίγονται για την «προστασία του Συντάγματος» (του ίδιου που ενάντια στην κούρδικη αντίσταση οι ίδιοι πετούσαν στα αζήτητα…) και συνεχίζουν με οδυρμούς για τη δημοκρατία που χάνεται. Ξεχνούν βέβαια πως όλες οι κινήσεις του ΑΚΡ έγιναν μέσα από τους δημοκρατικούς θεσμούς και πως είναι η αστικη δημοκρατία αυτή που μετατρέπεται στο περιέχομένο της σταδιακά στο φαινομενικά αντίθετό της, χωρίς φυσικά να χάνει την κοινοβουλευτική μορφή της.

Εν ολίγοις, το πρόγραμμα των φιλελεύθερων έχει ήδη υλοποιηθεί από τον Ερντογάν στην γκροτέσκα εκδοχή του δίχως ιδεαλιστικά περιτυλίγματα κι πλέον είναι παρωχημένο για κάθε αστό που θέλει να διασφαλίσει τα κέρδη του.

8. Αφήνουμε το μεγάλο νεκροθάφτη των αστών και επαναστατικό αγγελιαφόρο της χειραφέτησης για το τελικό μας σημείο. Η εργατική τάξη δεν έχει ενσωματωθεί απο το ΑΚΡ ή γενικότερα απο αντιδραστικές-εθνικιστικές. Η προσπάθεια καταστολής του κινήματος και των οργανωμένων τμημάτων του είναι το μέτρο της επικινδυνότητας των διεργασιών στο εσωτερικό της Τάξης μας για τους από πάνω. Μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες η προσπάθεια να υπάρχει επαναστατική αιχμή στην καμπάνια για «Όχι» είναι πραγματικά ηρωική.

Η μέρα μετά το δημοψήφισμα ανεξαρτήτως αποτελέσματος θα βρει την κυβέρνηση πιο αδύναμη. Δε μπορέσει να αποσπάσει μια επαρκή συναίνεση είτε νικήσει με μικρή διαφορά είτε ηττηθεί. Τα καθήκοντα για την άλλη μέρα θα χαραχτούν από τους αγωνιστές και τις αγωνίστριες της τούρκικης εργατικής τάξης. Και τα καθήκοντα αυτά θα πρέπει να βρεθούν στο μπόι του ηρωισμού της μακράς ιστορίας της ταξικής ενότητάς της ενάντια στα φιλελεύθερα καλέσματα για αστικοδημοκρατική σύμπλευση, ενάντια στον εθνικιστικό σκοταδισμό που έχει στόχο μειονότητες και πρόσφυγες.

Εμείς από την πλευρά μας μπορούμε να πούμε το εξής: Σε κάθε τους επιλογή θα μας βρουν δίπλα τους, παλεύοντας κι εμείς ενάντια στο βασικό εχθρό που βρίσκεται στην ίδια μας τη χώρα.