Ο δείκτης ανεργίας δεν είναι αυτό που νομίζεις

Μεταφράζουμε το κείμενο του Ian Welsh με αρχικό τίτλο The Unemployment Rate Isn’t Used to Keep Unemployment Low (With Graph) όπου καταγράφεται η χρήση του δείκτη ανεργίας ως εργαλείο νομιμοποίησης και εκτέλεσης της αστικής πολιτικής στο σύγχρονο οικονομικό πλαίσιο.

Πριν από χρόνια, διαμαρτυρήθηκα στον φίλο μου Stirling Newsburry για το ότι ο δείκτης της ανεργίας δεν φαίνεται να ανιχνεύει την κατάσταση της οικονομίας, ή το πόσοι άνθρωποι έχουν σε απελπιστικό σημείο ανάγκη να βρουν εργασία.

Ο δείκτης της ανεργίας θεωρείτο, τότε, και τώρα, ένας αντιπροσωπευτικός δείκτης για την ευρυθμία της οικονομίας που αφορά στους καθημερινούς ανθρώπους. Ωστόσο, έβλεπα και ένιωθα πως η οικονομία για τους καθημερινούς ανθρώπους γίνεται χειρότερη, και αυτό το γεγονός φαινόταν και σε άλλες στατιστικές μετρήσεις. Επιπροσθέτως, τα επίπεδα της ανεργίας τα οποία το 70′ συνιστούσαν την ύπαρξη οικονομικής κρίσης, πλέον ήταν αποδεκτά.

Ο Stirling μου είπε, «Οφείλεις να γνωρίζεις για ποιόν σχεδιάζεται ένα οικονομικός δείκτης, καθώς και το σκοπό χρήσης του.»

Μία μικρή αναδρομή – σχετικά με τον πληθωρισμό – είναι απαραίτητη εδώ. Τη δεκαετία του 70′, λόγω της πετρελαϊκής κρίσης, και άλλων οικονομικών προβλημάτων που δεν αντιμετωπίστηκαν αποτελεσματικά, ο πληθωρισμός έφτασε σε ανεξέλεγκτα επίπεδα στη Δύση. O Paul Volcker, πρόεδρος της FED*, χρησιμοποίησε την  υψηλή αύξηση των επιτοκίων για να κατεβάσει τον πληθωρισμό σε φυσιολογικά επίπεδα. Τα στελέχη που χαράσσουν τις πολιτικές στη Δύση έγιναν εμμονικοί με τον πληθωρισμό. Τον θεωρούσαν ως τον Νούμερο Ένα εχθρό. Αποφάσισαν πως η χειρότερη αιτία του υπερπληθωρισμού ήταν η αύξηση των μισθών και αποκάλεσαν αυτό το «φαινόμενο» ‘πληθωρισμό αμοιβών’.

Για να μπορέσουν να ανιχνεύουν αυτή την αιτία στράφηκαν σε ένα άλλο στατιστικό εργαλείο που ονομάζεται Μη Πληθωριστικό Ποσοστό Ανεργίας [NAIRU: Non-accelerating-inflation rate of unemployment]. O NAIRU είναι ο δείκτης, κάτω από το όριο του οποίου, θεωρούσαν πως το ποσοστό ανεργίας προκαλεί υπερπληθωρισμό.

Αξίζει να θυμηθούμε ότι ο δείκτης της ανεργίας δείχνει την αναλογία των ανθρώπων που αναζητούν εργασία, σε σύγκριση με τον αριθμό των ανθρώπων που εργάζονται. Συνεπώς, αυτός ο δείκτης αντικατοπτρίζει την ζήτηση εργασίας στην αγορά. Επομένως, θεωρητικά, αν πολύ λίγοι άνθρωποι αναζητούν εργασία, οι εργοδότες θα αναμενόταν να αυξήσουν τις αμοιβές/μισθούς προκειμένου να προσελκύσουν εργαζόμενους.

(Για να είμαστε ξεκάθαροι, όταν συμβαίνει αυτό – δηλαδή υπάρχει μέγιστη αύξηση των μισθών, συμβαίνει κάτι το οποίο θέλουν οι μη-οικονομολόγοι και οι μη ολιγάρχες).

Αν είστε κάποιας ηλικίας, θα θυμάστε ότι στις δεκαετίες του 80′ και του 90′, ακόμη και του 00′, όταν το ποσοστό ανεργίας μειωνόταν, η χρηματιστηριακή αγορά [stock market] παρουσίαζε ζημίες. Αυτό συνέβαινε διότι οι επενδυτές υπέθεταν ότι η FED θα αύξανε τα επιτόκια (δανεισμού), κάτι το οποίο είναι ζημιογόνο για την οικονομία και την αξία των μετοχών.

Επομένως, ο δείκτης της ανεργίας απ’ τα τέλη της δεκαετίας του 70′ μέχρι σήμερα, έχει χρησιμοποιηθεί για να καθορίσει το αν οι μισθοί/αμοιβές θα προκαλέσουν υπερπληθωρισμό άρα και αύξηση των επιτοκίων για να αποφευχθεί (ο υπερπληθωρισμός). Διόλου τυχαία, απόρροια της παραπάνω μεθόδου είναι η καταβαράθρωση των μισθών, καθώς στην ουσία οι μισθοί που αυξάνονται/βελτιώνονται δεν αποτελούν τίποτα άλλο παρά μισθούς οι οποίοι αυξάνονται ταχύτερα απ’ τον δείκτη NAIRU ο οποίος καθορίζει το επιτρεπτό επίπεδο μισθών έτσι ώστε να μην προκληθεί υπερπληθωρισμός.

Ο δείκτης ανεργίας λοιπόν, όχι μόνο ΔΕΝ μετρά την ευρυθμία της οικονομίας για τους καθημερινούς ανθρώπους, αλλά χρησιμοποιείται συστηματικά για την καταβαράθρωση των μισθών. Εδώ λοιπόν σας παρουσιάζουμε το γράφημα που περιμένατε.

Θα παρατηρήσετε πως ενώ η απόδοση των επιτοκίων ομοσπονδιακών καταθέσεων [effective federal funds rates, με πράσινο χρώμα] αυξάνεται σε περιόδους όπου ο δείκτης της ανεργίας [civilian unemployment rate, με κόκκινο χρώμα] παραμένει σε χαμηλά επίπεδα πριν αναλάβει Volcker, αφότου o Volcker αναλαμβάνει η απόδοση πλέον σχετίζεται έντονα με το κατά πόσο ο δείκτης ανεργίας προσεγγίζει τον δείκτη NAIRU [με μπλε χρώμα]. Πριν τον Volcker, η ανεργία παρέμενε κάτω απ’ τον δείκτη NAIRU και οι άνθρωποι είχαν αυξήσεις στους μισθούς.

Σημειώστε πως, συγκεκριμένα η σχεδόν ευθεία μπλε γραμμή τα τελευταία χρόνια δείχνει μία περίοδο όπου η ανεργία παραμένει πάνω από αυτή του δείκτη NAIRU. Σημειώστε επίσης ότι η Yellen [Janet Yellen, πρόεδρος της FED] άρχισε να μιλά για αύξηση των επιτοκίων (ως μέτρο αντιμετώπισης του υπερπληθωρισμού) όταν η γραμμή της ανεργίας άρχιζε να προσεγγίζει αυτή της NAIRU. Εσκεμμένα λοιπόν οι μισθοί «ισοπεδώθηκαν» με την πρόφαση της αντιμετώπισης του πληθωρισμού που προκύπτει απ’ την αύξηση των μισθών.

Γι’αυτό λοιπόν ο δείκτης της ανεργίας δεν σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το πως μεταφράζεται η κατάσταση της οικονομίας στη ζωή των καθημερινών ανθρώπων, ειδικά όχι τώρα (σχετίζεται βέβαια σε κάποιο βαθμό αλλά όχι σημαντικά).  [Σχηματικά], η γραμμή του δείκτη της ανεργίας θα πρέπει να βρεθεί κάτω από τη γραμμή του δείκτη NAIRU και να παραμείνει εκεί προκειμένου να υπάρξει αύξηση μισθών.

Θα τονίσω επίσης πως η ιδέα ότι «η αύξηση των μισθών είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας αύξησης του πληθωρισμού» είναι αμφισβητήσιμη, όμως θα επανέλθω σε αυτό αργότερα.

 

Σημειώσεις

*(Federal Reserve System: Το Ομοσπονδιακό Αποθεματικό Σύστημα στις ΗΠΑ το οποίο ρυθμίζει τη νομισματική κυκλοφορία και πολιτική και ασκεί εποπτεία και έλεγχο στις τράπεζες)